Üflemeli çalgılar arasında klarnetin ayrı bir yeri var. Gırnata olarak da bilinen klarnet hem Türk müziğinde hem de Batı müziğinde önemli bir enstrümandır. Ancak Türk müziği ses sistemi ile Batı müziği ses sistemi arasındaki farklılıklar klarnet çeşitlerine de yansıyor. Nitekim sol klarnet olarak bilinen Albert sistem klarnet, Türk müziği için daha uygundur. Batı müziği için ise si bemol klarnet olarak bilinen Boehm sistem klarnet daha iyi bir seçimdir. Klarnete yeni başlayanlar bu bağlamda doğru seçim yapmak durumunda. Aksi takdirde hayal kırıklığı yaşayabilirler. Sol klarnet mi almalıyım yoksa si bemol klarnet mi konusunda karar vermekte zorluk çekiyor olabilirsiniz. Bu konuda doğru kararı almak için klarnet çeşitlerini iyi tanımalısınız. Sol klarnet hakkında merak ettiğiniz tüm bilgileri bu yazımızda sizler için kısaca özetledik.
Öncelikle klarnet çeşitlerinden kısaca bahsetmek istiyoruz. Nitekim klarnetin başlıca iki çeşidinin olduğu düşünülür. Bunlardan birinin sol klarnet, diğerinin si bemol klarnet olduğu ifade edilir. Oysa klarnet çeşitleri bunlardan ibaret değildir. Piyasada farklı tonlara sahip ve farklı icra şekillerine karşılık gelen fazla çeşitte klarnet bulabilirsiniz. Ancak tabii ki bunların hepsi aynı derecede ilgi görmüyor. Türk müziğine ilgi duyanlar ise özellikle sol klarnet hakkında bilgi sahibi olmak istiyor.
Klarnet çeşitlerine geçmeden önce nefesli enstrümanlarda adlandırma yöntemi hakkında bir noktadan kısaca bahsedelim. Nitekim klarnet çeşitlerinin adlandırılması bu yönteme göre gerçekleşmekte. Nefesli sazlarda her nota belli bir ses değerine karşılık gelir. Enstrümanın tonunu ise do notasına üflendiğinde çıkan sesin piyanoda hangi sese karşılık geldiği belirler. Bu bakımdan, sol klarnetler aslında do notasına üflendiğinde piyanodaki sol sesini veren klarnet çeşididir. Parmaklar hiçbir notaya basmadığı zaman çıkan ses ise re sesidir.
Bu adlandırma yöntemiyle ifade edecek olduğumuzda piyasada farklı pek çok klarnet çeşidi mevcuttur. Sol klarnet hakkında bilgi sahibi olurken bunları da bilmekte yarar var. Örneğin la klarnet farklı klarnet çeşitlerinden biridir. Bu klarnet, notanın küçük üçlü kalın sesini verir. La bas klarnet ise notanın 1 oktav küçük üçlü kalın sesini verir. Mi bemol küçük klarnet, notanın küçük üçlü ince sesini verir. Notanın büyük altılı kalın sesini veren klarnet çeşidi ise mi bemol alto klarnettir. Bu bakımdan mi bemol klarnet ile mi bemol alto klarnet aynı ses grubunun iki farklı çeşididir. Re küçük klarnet, notanın orijinal sesini verir. Fa klarnet notanın tam beşli kalın sesini verir. Si bemol klarnet ise notanın büyük ikili kalın sesini verir. Bu klarnet çeşidinin bir de si bemol bas klarnet şeklinde ayrı bir türü vardır. Tüm klarnet türleri arasında en çok ilgi görenleri ise sol klarnet ile si bemol klarnettir.
Klarnet çeşitleri hakkında yukarıda paylaştığımız bilgiler kafanızı biraz karıştırmış olabilir. Gerçekten de müziğe yeni başlayanlar için klarnet çeşitleri başlangıçta biraz karışık görünür. Ancak isimlendirme yöntemini anlayınca aslında çeşitleri daha kolay öğrenebilirsiniz. Tabii yapmak istediğiniz müzik türüne de karar verdiyseniz bu durumda en iyi klarnet seçimini gerçekleştirmeniz kolaylaşır.
Klarnet ailesi aslında oldukça geniş bir aile olsa da ülkemizde en çok sol klarnetin ilgi gördüğünü söyleyebiliriz. Peki sol klarnet nedir? Bu enstrüman Türk müziğine nasıl girmiş ve yaygınlaşmıştır? Kısaca özetlemek gerekirse sol klarnet olarak ifade ettiğimiz enstrümanın esas adı Albert sistem klarnettir. Bu klarnetin kendine özgü bir mandal ve delik sistemi vardır. Markası ne olursa olsun sol klarnet hakkında bazı özellikler hiç değişmez. Örneğin bek kısmı ağızlık kısmını oluşturur. Bu kısım, kamış ve bilezikle bir bütün oluşturur. Üst gövdeyi ağızlıkla bağlayan baril bölümü ise 68 mm veya 70 mm şeklinde iki farklı çeşide sahiptir. Klarneti akord etmek için baril kritik bir önemdedir.
Klarnette üst ve alt gövdenin yanı sıra kalak da önemli bir bölümdür. Pavillion olarak da bilinen kalak kısmı, klarnetin en uç kısmını oluşturur. Oval bir yapıya sahiptir. Klarnetin alt bölümle bağlantılı parçasıdır. Sol klarnet hakkında en sık karşılaştığımız durumlardan biri genellikle açık bek (ağızlık) kullanımıdır. Bu beklere 1 veya 1.5 numara kamış eşlik eder. Açık bek kullanmanın en önemli avantajı koma sesleri daha kolay vermesidir.
Sol klarnete yeni başlamak isteyenler bu enstrümanın özelliklerini daha yakından tanımak ister. Gerçekten de klarnetler arasındaki ton farkı müziğe yeni başlayanlar açısından bazen hayal kırıklığı yaratır. Örneğin si bemol klarnet kullanarak Türk müziği icrası yapmakta ciddi zorluk çekersiniz. Si bemol klarnetin ince ve tiz sesi diğer Türk müziği enstrümanlarının seslerini bastırır. Sol klarnetin daha pes tonlar vermesi, fasıl gibi icra şekillerinde diğer enstrümanlarla daha iyi bir uyum sağlamasını olanaklı kılar. Kısaca ifade edecek olursak sol klarnet;
Türk müziğinde klarnet kullanımı ilk olarak 19. yüzyılın sonlarında İbrahim Efendi ile gerçekleşti. Klarnet İbrahim Efendi olarak da bilinen bu sanatkârımız, sol klarnetin Türk müziğine girişi konusunda ilk ve en önemli adımı attı. Türk müziğinde ilk klarnet 19. yüzyılda Muzika-i Hümayun'da çalındı. Osmanlı'nın Batılı anlamda ilk askeri bandosu olan bu kurumda icra edilen müzik itibariyle en uygun klarnet türü sol klarnetti. Nitekim Batı'da daha yaygın bir kullanıma sahip olan si bemol klarnet hem çok tiz bir sese sahipti. Hem de Türk müziğindeki ara sesleri vermekte yetersiz kalıyordu. Bu süreçte İbrahim Efendi, Türk müziği için en uygun klarnet çeşidinin Albert sistem klarnet olduğunu tespit etti. Böylelikle klarnetin Türk müziğindeki serüveni başlamış oldu.
20. yüzyılın savaşlarla dolu ilk çeyreğinin ardından sol klarnet Türk müziğinde giderek yaygınlaşmaya başladı. Bu dönemde öne çıkan usta sanatçı Şükrü Tunar, klarnet için özel olarak bestelediği eserlerle arkasında unutulmaz izler bıraktı. Üstelik Türk müziği eserlerinin icrasına daha modern bir görünüm kazandırdı. Ülkemizde sol klarnet tarihçesi 1950'li yıllardan itibaren daha hızlı bir gelişme ivmesi yakaladı. Aynı zamanda da klarnetin Türk müziği enstrümanlarıyla uyumu güçlendi. İlerleyen zaman içinde Türk müziğinde sol klarnet hakkında birbirinden önemli gelişmeler ortaya çıktı. Sol klarnet parçaları ve metotları da önceki kuşaklardan yeni kuşaklara miras kaldı.
Ülkemizde Batı müziğinin gelişimine paralel şekilde aslında si bemol klarnete de ilginin zaman içinde arttığını söyleyebiliriz. Her ne kadar sol klarnet kadar olmasa da si bemol klarnet de müzisyenler arasında diğerlerine oranla daha fazla ilgi görüyor. Kısaca ifade etmek gerekirse, si bemol klarnet olarak bildiğimiz enstrümanın esas adı Boehm sistem klarnettir. Yani nota dizimi, flütlerde kullanılan nota diziliminden uyarlanmıştır. Perde sistemi Batı müziği ses sistemi ile uyumludur. Ses genişliği 4 oktav düzeyindedir. Uzunluğu ise 60 cm'dir. Klasik Batı müziğinin yanı sıra caz, blues ve pop gibi Batı kaynaklı diğer müzik türlerinin icrasında da si bemol klarnet yaygın bir enstrümandır. Bu klarnetin dünya genelinde daha yaygın olmasının en önemli nedeni ise ara sesleri sınırlı olan Batı müziğinin daha kolay bir icra imkanı sunmasıdır.
Ne var ki Albert sistem sol klarnet hakkında durum bu şekilde değildir. Bu klarnet çeşidi ara sesler bakımından daha iyi bir performans verir. Benzer şekilde Müller ve Oehler sistem klarnet çeşitleri de koma sesleri basmak için daha farklı özelliklere sahiptir. Bu klarnetlerde kullanılan materyaller de farklılık gösterir. Örneğin metal, klarnet imalatı sırasında en yaygın materyallerden biridir. Ayrıca pirinç, bakalit ve mermer de klarnet imalatında önemli bir yere sahiptir. Ve bu materyallerin her biri kendine özgü bir tona sahiptir. Fakat müziğe yeni başlayanlar en çok sol klarnet ve si bemol klarnet arasındaki fark hakkında bilgi sahibi olmak ister. Bu nedenle yazımızın devamında biz de daha çok bu iki klarnet çeşidinin farkları üzerinde duracağız.
Üflemeli çalgılar arasında si bemol ve sol klarnet farkı birçok müzikseverin zihnini kurcalamakta. Bu farkları maddeler halinde kısaca ifade etmek gerekirse;
Si bemol ve sol klarnet hakkında yukarıda paylaştığımız bilgiler başlangıç için hangisini seçeceğinize dair birçok ipucu vermekte. Yapacağınız müzik türüne uygun enstrüman seçimi müzik aleti satın alırken dikkat edilmesi gerekenler arasında en önemli konulardan biridir. Diğer enstrümanlarda olduğu gibi klarnet seçiminde de müzik türü en önemli belirleyicilerden biridir.
Eğer Türk müziğine ilgi duyuyorsanız sol klarnet hakkında yapacağınız seçimler doğal olarak daha isabetli olacaktır. Örneğin iyi bir 4 yüzük sol klarnet veya abanoz sol klarnet Türk müziği eğitiminize ivme katar. Ağaç sol klarnet çeşitlerinin yanı sıra metal sol klarnet çeşitlerini de bu bağlamda tercih edebilirsiniz. Her iki türde de Albert sistem perde yapısı ve koma düzeni Türk müziği icrası için daha uygundur. Batı müziği icrası için ise si bemol klarnet daha iyi bir seçimdir. Böylelikle eserleri icra ederken zorluk çekmez, yanlış baskı yapma riskini azaltırsınız.
Eğer Batı müziğiyle ilgileniyor ve Batılı soundlarda pop müzik yapmak istiyorsanız si bemol klarneti tercih edebilirsiniz. Fakat pop müziğe Türk müziği esintili farklı bir lezzet kazandırmak isterseniz durum değişir. Nitekim bu bağlamda en güzel soundları sol klarnet hakkında yapacağınız tercihlerle gerçekleştirirsiniz. Günümüz klarnet sanatçılarından örneğin Hüsnü Şenlendirici ve Serkan Çağrı, sol klarnet kullanarak pop müzik, halk müzik ve diğer müzik türlerinde yerli beğenilere hitap eden değişik soundlar yaratmakta. Ayrıca sol klarnet kullanan Mustafa Kandıralı, Bülent Altınbaş ve diğer sanatçılarımız da yaptıkları icralarda kendi soundlarını geniş kitlelere sevdirmeyi başaran değerli sanatçılarımızdır.
Klarnete yeni başlayanlar için önemli bir merak konusu da Ramazan Kor sol klarnet çeşididir. Rekor Müzik kurucusu sayın Ramazan Kor'un adını taşıyan bu klarnetler meraklıları arasında büyük ilgi görüyor. 1950'li yıllardan bu yana Kor ailesi klarnet üretimi gerçekleştirmekte. Ramazan Kor'un amcası 1990'lı yıllara kadar İstanbul'da klarnet imalatını sürdürdü. Ramazan Kor ise Bursa'da 1978 yılından bu yana klarnet üretimi gerçekleştirmekte. Rekor Müzik mağazasında satışa sunulan bu klarnetler bugüne kadar sayısız müzikseverin icralarına eşlik etti.
En iyi sol klarnet markaları arasında kabul edilen Ramazan Kor klarnetleri toplam 212 parçadan oluşmakta. Bu parçaların üretimi bilgisayar kontrollü CNC tezgahlarında gerçekleşmekte. Ardından tüm parçalar elle birleştiriliyor. Elde yapıldığı için büyük bir emek gerektiren bu klarnetler yıllar içinde sahip olunan kusursuz bir deneyimi yansıtıyor. Tüm klarnet çeşitleri ve sol klarnet hakkında uzun yıllar içinde kazandığımız deneyimler müzikseverlere kaliteli bir müzik dinletisi imkanı sunuyor.
Ramazan Kor klarnetleri arasında sol klarnetlerin yanı sıra si bemol klarnetler de mevcut. Bu ürünler ise Azerbaycan ve Kafkaslar'dan büyük rağbet görüyor. Dahası, zurna çalanlar için ters klarnetler de Ramazan Kor klarnetleri arasında önemli bir yere sahip. Bu klarnet çeşidi, sağ el yukarıda tutularak çalınan ters klarnet çeklidir. Bunun da yapım süreci elle ve büyük bir sabırla gerçekleşmekte.
Klarnet konusunda tercihiniz ne yönde olursa olsun, bütçenize en uygun klarnet çeşitlerini Rekor Müzik'te bulabilirsiniz. Kurucumuz sayın Ramazan Kor'un ismiyle anılan klarnetlerimiz bugüne kadar sadece ülkemizde değil, 5 kıtada büyük ilgi gördü. Online satış kanalımız üzerinden gelen siparişleri karşılayarak ülkemize her yıl döviz girişi sağlamaktayız. Siz de kendi müzik beğeninize ve tercihlerinize en uygun klarnet çeşidini Rekor Müzik'te bulabilirsiniz. Sol klarnet hakkında veya diğer ürünlerimizle ilgili inceleme yapmak ve sipariş vermek için Klarnetler sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
© 2020 Rekor Müzik. Tüm hakları saklıdır.